Voor veel mensen is een grap een manier om ongemak te verbergen. Voor mij is het bijna een reflex. Zodra iemand vraagt hoe het echt met me gaat, voel ik die reflex opkomen. Iets luchtigs, iets om de spanning weg te nemen.
“Hoe gaat het nu met je?” – “Nou, ik heb bijna mijn GGZ-bingokaart vol. Nog één diagnose en ik win.”
Gelach. Missie geslaagd. Niemand gaat doorvragen. Niemand hoeft te weten dat er achter die grap meer schuilgaat. En dat is precies waarom humor zo goed voor me werkt. Het is niet alleen voor hen – het is ook voor mezelf. De waarheid? Ik weet vaak niet eens hoe ik mijn gevoelens onder woorden moet brengen. Dus maak ik een grap. Als jij lacht, hoef ik de rest niet te zeggen. De grap is een muur tussen wat ik echt voel en wat ik durf toe te laten.
Toch vraag ik me soms af of ik wel écht naar mezelf luister. Of ik niet te veel leun op die grappen. Want als ik altijd een grapje maak, wie ben ik dan nog echt aan het laten zien?
Grappen als Zelfbescherming
Humor is al zo lang mijn manier om met ongemak om te gaan dat het bijna vanzelf gaat. Zodra ik voel dat de sfeer zwaarder wordt, of dat er emoties opborrelen die ik liever niet deel, kies ik voor een grap. Het lijkt op dat moment de makkelijke uitweg, en eerlijk gezegd is het dat vaak ook. Maar het blijft een manier om afstand te creëren. Niet alleen tussen mij en anderen, maar ook tussen mij en mijn eigen gevoelens. Zolang ik blijf lachen, hoef ik mezelf niet direct te confronteren met wat er onder de oppervlakte speelt.
Later besef ik dat humor niet alleen de ander op afstand houdt, maar ook mijzelf. Ik sla mijn gevoelens soms over. Het echte gesprek met mezelf schuif ik uit, omdat het makkelijker lijkt om een grap te maken dan om te zeggen: “Ik weet het eigenlijk even niet.”
Waarom "Hoe gaat het?" Ongemakkelijk Is
Er is iets vreemds aan de vraag “Hoe gaat het met je?”. We stellen het alsof we écht het antwoord willen weten, maar in werkelijkheid verwachten we gewoon een snel “goed” terug. We zeggen het niet hardop, maar iedereen voelt het ongemak. Stel je voor dat iemand écht eerlijk zou zijn – zouden we daar klaar voor zijn? Waarschijnlijk niet. Dus maken we het makkelijk: een grap, een oppervlakkig antwoord, en we gaan door.
Ik ben er goed in geworden. Meesterlijk, eigenlijk. Als ik de lach kan sturen, kan ik de ernst vermijden. Waarom? Simpel: angst voor afwijzing. Ik wil niet degene zijn die het gesprek zwaar maakt, die de sfeer breekt. Grappen helpen me erbij leuk gevonden te worden. Het is mijn manier om mezelf te beschermen tegen de mogelijkheid dat mijn kwetsbaarheid te veel zou zijn voor anderen.
Maar soms twijfel ik of ik wel echt open ben. Want als niemand door mijn grappen heen prikt, ziet dan iemand hoe het echt met me gaat? Of blijf ik vooral mezelf voor de gek houden door te doen alsof alles goed gaat?
Als Humor Faalt
Dan zijn er momenten waarop de grap niet meer werkt. En die momenten zijn beangstigend. Het is alsof iemand dwars door mijn beschermlaag heen kijkt en ik geen tijd meer heb om iets luchtigs te zeggen.
Laatst gebeurde dat bij mijn beste vriend. We zaten gewoon te praten toen hij plotseling vroeg: “Oké, maar hoe gaat het écht met je?” Ik voelde de grap opkomen, maar iets in zijn blik liet me weten dat die deze keer niet zou werken.
Voor een moment stond ik stil. Geen snelle opmerking, geen reddingsboei van humor. Alleen stilte. Mijn hart bonkte in mijn borst, alsof het zich wilde verstoppen voor wat er ging komen. De woorden bleven hangen in mijn keel, en voor het eerst voelde ik de onmogelijkheid om mezelf achter een grap te verschuilen. Dat moment duurde een eeuwigheid, althans zo voelde het.
Ik moest kiezen: vlucht ik naar mijn gebruikelijke humor, of laat ik eindelijk zien hoe het écht met me gaat? Voorzichtig vertelde ik hem dat het lang niet altijd goed gaat. Dat er dagen zijn waarop ik vastzit in mijn eigen hoofd, en dat de stem die ik daar hoor geen grapjes maakt, maar genadeloos is in haar oordeel over mij. Mijn stem trilde, en ik voelde een golf van ongemak door mijn lichaam gaan. De stilte die volgde was zwaar, bijna verstikkend. Maar hij liep niet weg. Hij bleef zitten, knikte, en voor het eerst in lange tijd voelde ik dat er geen grap nodig was om de situatie te redden. Die stilte, hoe ongemakkelijk ook, was oké. Misschien was het zelfs noodzakelijk.
Humor Blijft, Maar Is Niet Alles
Humor is een deel van wie ik ben. Dat verdwijnt niet. Het helpt me door de dag heen en zorgt ervoor dat ik kan lachen om het leven, dat vaak chaotisch is. Maar wat ik nu leer, is dat het oké is om de grap soms te laten vallen. Om stil te blijven als de vraag komt, en geen luchtig antwoord te hebben. Er zit kracht in die momenten van stilte, waarin ik gewoon kan zijn zonder mezelf constant te moeten verbergen.
Het taboe dat ik jarenlang heb omzeild, is de angst om echt gezien te worden – zonder de buffer van humor. Kwetsbaarheid voelt als een risico, alsof ik te veel zou vragen van anderen. Maar wat ik nu leer, is dat het ongemak van die eerlijkheid juist verbindt. Niet alles hoeft weggevaagd te worden met een lach. Soms geeft die stilte me de ruimte om gewoon even adem te halen.
Misschien is het zelfs die ruimte die ik nodig had om te beseffen dat ik niet altijd de clown hoef te zijn. Het is oké om even niets te zeggen en om simpelweg te laten zien hoe ik me voel, zonder de behoefte om dat gevoel in te pakken met een grap. Het ironische is dat ik dacht controle te hebben door humor, maar hoe vaker ik stil ben, hoe meer ik besef dat die controle me soms juist gevangenhield.
De Grootste Grap van Allemaal
Het ironische is dat ik altijd dacht dat ik de controle had door humor in te zetten. Dat als ik maar bleef lachen, alles onder controle zou blijven. Maar hoe vaker ik écht stil ben en eerlijk durf te zijn zonder de punchline, hoe meer ik zie dat die momenten van kwetsbaarheid juist het meeste opleveren. Die momenten waarin de stilte valt en de grap niet nodig is, geven me de kans om echt gezien te worden.
Misschien is dat wel de grootste grap van allemaal.
Hoe gebruik jij humor in je dagelijkse leven? Is het voor jou een manier om je gevoelens te verwerken, te delen of juist te verbergen?
Heel veel liefs,
Bo
Heel herkenbaar weer, zoals ook je vorige blogs.
Dank dat je zoveel deelt, ik vind jou een mooie vrouw en een prachtig mens en ik gun je mensen om je heen die jou volledig omarmen, met je kwaliteiten en je kwetsbaarheden. Belangrijker nog is dat je er zelf compleet comfortabel mee bent.
Wat je mij hebt laten zien tot nu toe bevalt me zeer. Ik vind het echt leuk om tijd met je door te brengen en ik voel me erg op mijn gemak bij jou.
Bedankt voor je humor, eerlijkheid en openheid.
Dat zouden meer mensen moeten doen.
Bedankt voor de mooie momenten Bo en heel veel moois wens ik je toe!